Tại sao ung thư thường được phát hiện ở giai đoạn muộn?

Ung thư là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Theo thống kê của GLOBOCAN 2022, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca mắc ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong. Điều đáng tiếc là rất nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, làm giảm đáng kể cơ hội điều trị và tăng gánh nặng cho người bệnh cũng như gia đình.

Vì sao điều này vẫn xảy ra, trong khi y học ngày càng phát triển và các phương pháp tầm soát ngày càng hiện đại?

Ung thư giai đoạn đầu thường “im lặng”

Khác với nhiều bệnh lý cấp tính, ung thư ở giai đoạn sớm thường không gây đau hoặc chỉ có những biểu hiện rất mơ hồ. Người bệnh vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường nên dễ chủ quan.

Ví dụ:

• Ung thư dạ dày chỉ gây đầy bụng hoặc khó tiêu nhẹ.
• Ung thư đại trực tràng có thể chỉ thay đổi thói quen đi tiêu.
• Ung thư gan thường không có triệu chứng cho đến khi khối u phát triển lớn.
• Ung thư phổi đôi khi chỉ biểu hiện bằng ho kéo dài hoặc mệt mỏi.

Chính vì triệu chứng không rõ ràng, nhiều người thường bỏ qua “giai đoạn vàng” để phát hiện bệnh.

Tâm lý chủ quan khi chưa có triệu chứng

Một quan niệm khá phổ biến là “không đau, không mệt tức là không có bệnh”. Thực tế, đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người trì hoãn việc khám sức khỏe.

Ung thư có thể phát triển âm thầm trong nhiều năm trước khi xuất hiện các dấu hiệu rõ rệt. Khi các triệu chứng như sụt cân nhanh, đau kéo dài, chảy máu bất thường hoặc nổi hạch xuất hiện, bệnh có thể đã tiến triển sang giai đoạn muộn.

Chỉ đi khám khi bệnh đã nặng

Không ít người có các triệu chứng kéo dài như đau dạ dày, ho dai dẳng, đi ngoài ra máu hoặc khàn tiếng nhiều tuần nhưng chỉ tự mua thuốc điều trị.

Việc tự điều trị có thể làm triệu chứng tạm thời giảm bớt, nhưng nguyên nhân thực sự vẫn tiếp tục tiến triển. Đến khi bệnh không còn đáp ứng với thuốc hoặc xuất hiện biến chứng, người bệnh mới đến cơ sở y tế để kiểm tra.

Chưa có thói quen tầm soát định kỳ

Khác với nhiều quốc gia phát triển, khám sức khỏe và tầm soát ung thư định kỳ vẫn chưa trở thành thói quen của nhiều người Việt Nam.

Trong khi đó, nhiều loại ung thư hoàn toàn có thể được phát hiện trước khi xuất hiện triệu chứng thông qua:

• Nội soi tiêu hóa.
• Chụp CT hoặc MRI khi có chỉ định.
• Siêu âm.
• Xét nghiệm chuyên sâu.
• Các chương trình tầm soát theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ.

Đây là lý do tỷ lệ phát hiện sớm ở nhiều loại ung thư vẫn còn thấp.

Quan niệm “tầm soát là không cần thiết”

Một số người cho rằng chỉ những người có tiền sử gia đình mắc ung thư mới cần tầm soát. Thực tế, tuổi tác, hút thuốc lá, uống rượu bia, béo phì, chế độ ăn uống không lành mạnh, ít vận động hoặc môi trường sống cũng là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Ngay cả khi không có tiền sử gia đình, mỗi người vẫn nên thực hiện khám sức khỏe và tầm soát theo khuyến cáo của bác sĩ.

Phát hiện sớm tạo ra khác biệt lớn

Tin vui là nhiều loại ung thư có tiên lượng rất tốt nếu được phát hiện ở giai đoạn đầu. Theo các nghiên cứu, với một số bệnh như ung thư đại trực tràng, ung thư vú, ung thư tuyến giáp hay ung thư cổ tử cung, tỷ lệ điều trị thành công có thể đạt trên 90% khi phát hiện sớm.

Không chỉ nâng cao cơ hội khỏi bệnh, điều trị ở giai đoạn sớm còn giúp:

• Giảm chi phí điều trị.
• Hạn chế phải phẫu thuật lớn hoặc hóa trị kéo dài.
• Giảm biến chứng.
• Duy trì chất lượng cuộc sống và khả năng lao động.

Chủ động tầm soát – Bảo vệ sức khỏe từ hôm nay

Ung thư không phải lúc nào cũng có thể phòng tránh, nhưng hoàn toàn có thể phát hiện sớm nếu mỗi người chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Đặc biệt, người từ 40 tuổi trở lên, người có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc có các yếu tố nguy cơ như hút thuốc, uống nhiều rượu bia, nhiễm vi khuẩn HP, viêm gan B/C, béo phì… nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn chương trình tầm soát phù hợp.

Tại Phòng khám Nhật Bản Sakura, các gói tầm soát ung thư theo tiêu chuẩn Nhật Bản được thiết kế phù hợp với từng độ tuổi và yếu tố nguy cơ. Với hệ thống MRI, CT, nội soi tiêu hóa, siêu âm và các xét nghiệm chuyên sâu, cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, Sakura giúp phát hiện sớm những bất thường ngay cả khi chưa có triệu chứng, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Đừng chờ đến khi cơ thể lên tiếng mới quan tâm đến sức khỏe. Chủ động tầm soát hôm nay chính là cách trao cho bản thân và gia đình cơ hội phát hiện sớm, điều trị hiệu quả và sống khỏe lâu dài.