Hẹp động mạch cảnh nguy hiểm như thế nào?

Đột quỵ thường xảy ra đột ngột, nhưng quá trình hình thành nguy cơ lại diễn ra âm thầm trong nhiều năm. Một trong những nguyên nhân quan trọng nhưng ít được biết đến là hẹp động mạch cảnh – tình trạng làm giảm lượng máu nuôi não và làm tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ.

Điều đáng lo ngại là phần lớn người mắc hẹp động mạch cảnh không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi xảy ra cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ. Vì vậy, việc nhận biết nguy cơ và chủ động tầm soát đóng vai trò rất quan trọng trong phòng ngừa bệnh.

Động mạch cảnh là gì?

Động mạch cảnh là hai mạch máu lớn nằm ở hai bên cổ, có nhiệm vụ đưa máu giàu oxy từ tim lên nuôi não.

Khi thành mạch bị lắng đọng cholesterol, chất béo và canxi, các mảng xơ vữa sẽ hình thành, khiến lòng mạch hẹp dần. Tình trạng này được gọi là hẹp động mạch cảnh.

Nếu mảng xơ vữa phát triển lớn hoặc bị nứt vỡ, cục máu đông có thể hình thành và làm tắc mạch máu não, dẫn đến đột quỵ.

Hẹp động mạch cảnh nguy hiểm như thế nào?

Là nguyên nhân quan trọng gây đột quỵ

Theo nhiều nghiên cứu, 10–20% các trường hợp đột quỵ thiếu máu não có liên quan đến hẹp động mạch cảnh. Khi lượng máu lên não bị giảm hoặc cục máu đông từ động mạch cảnh di chuyển lên não, các tế bào não sẽ nhanh chóng bị tổn thương.

Điều nguy hiểm là đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ mà trước đó người bệnh hầu như không có biểu hiện rõ ràng.

Gây thiếu máu não thoáng qua

Trước khi xảy ra đột quỵ, một số người có thể xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). Đây được xem là “lời cảnh báo” của cơ thể.

Các triệu chứng có thể bao gồm:

• Tê hoặc yếu một bên tay chân.
• Méo miệng.
• Nói khó hoặc nói ngọng.
• Mất thị lực một bên mắt trong thời gian ngắn.
• Chóng mặt, mất thăng bằng.

Các triệu chứng này thường kéo dài vài phút rồi tự hết. Tuy nhiên, không nên chủ quan, bởi nguy cơ xảy ra đột quỵ thực sự trong những ngày hoặc tuần sau đó là rất cao nếu không được điều trị.

Làm giảm chất lượng cuộc sống

Hẹp động mạch cảnh kéo dài khiến não không được cung cấp đủ máu, có thể gây giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ, chóng mặt hoặc mệt mỏi, đặc biệt ở người cao tuổi.

Ai có nguy cơ bị hẹp động mạch cảnh?

Nguy cơ mắc bệnh tăng lên ở những người có một hoặc nhiều yếu tố sau:

• Người trên 50 tuổi.
• Tăng huyết áp.
• Rối loạn mỡ máu.
• Đái tháo đường.
• Hút thuốc lá.
• Thừa cân, béo phì.
• Ít vận động.
• Có tiền sử bệnh tim mạch hoặc đột quỵ.
• Có người thân từng mắc bệnh tim mạch hoặc đột quỵ.

Ngay cả khi chưa có triệu chứng, những người thuộc nhóm nguy cơ vẫn nên kiểm tra định kỳ.

Làm thế nào để phát hiện sớm?

Hẹp động mạch cảnh hoàn toàn có thể được phát hiện trước khi gây biến chứng.

Phương pháp phổ biến và hiệu quả là siêu âm Doppler động mạch cảnh. Đây là kỹ thuật không xâm lấn, không đau, giúp đánh giá:

• Mức độ hẹp của động mạch.
• Tình trạng mảng xơ vữa.
• Tốc độ dòng máu lên não.
• Nguy cơ hình thành cục máu đông.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm CT mạch máu hoặc MRI mạch máu não để đánh giá chi tiết hơn.

Có thể phòng ngừa hẹp động mạch cảnh không?

Câu trả lời là có.

Bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách:

• Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu.
• Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, đồ chiên rán và thực phẩm chế biến sẵn.
• Tăng cường rau xanh, trái cây và cá biển.
• Duy trì vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần.
• Không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Khám sức khỏe định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ.

Đối với người đã có mảng xơ vữa hoặc hẹp động mạch cảnh, việc điều trị và theo dõi thường xuyên sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.

Chủ động tầm soát để bảo vệ não bộ

Đột quỵ thường không xảy ra “không báo trước”. Trong nhiều trường hợp, cơ thể đã có những yếu tố nguy cơ âm thầm như hẹp động mạch cảnh nhưng chưa được phát hiện.

Tại Phòng khám Nhật Bản Sakura, khách hàng có thể thực hiện gói tầm soát đột quỵ theo tiêu chuẩn Nhật Bản với các kỹ thuật hiện đại như siêu âm Doppler động mạch cảnh, MRI não, CT và các xét nghiệm đánh giá nguy cơ tim mạch. Kết hợp với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, Sakura giúp phát hiện sớm các bất thường, từ đó xây dựng kế hoạch điều trị và dự phòng phù hợp.

Đừng đợi đến khi xảy ra đột quỵ mới tìm nguyên nhân. Chủ động kiểm tra động mạch cảnh hôm nay chính là cách bảo vệ não bộ, sức khỏe và chất lượng cuộc sống trong tương lai.