LOÃNG XƯƠNG – CĂN BỆNH THẦM LẶNG Ở NGƯỜI LỚN TUỔI

Loãng xương được ví như “kẻ đánh cắp xương thầm lặng” bởi bệnh tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà hầu như không gây triệu chứng rõ ràng. Đến khi phát hiện, nhiều người đã gặp biến chứng như gãy xương, đau kéo dài, giảm khả năng vận động hoặc thậm chí mất khả năng tự chăm sóc bản thân.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), loãng xương là một trong những bệnh mạn tính phổ biến nhất ở người cao tuổi. Ước tính trên toàn cầu có khoảng 500 triệu người đang sống chung với căn bệnh này. Tại Việt Nam, tỷ lệ loãng xương cũng đang gia tăng do tuổi thọ ngày càng cao và lối sống ít vận động.

Vậy loãng xương là gì? Ai có nguy cơ mắc bệnh và làm thế nào để phòng ngừa?

Loãng xương là gì?

Loãng xương là tình trạng mật độ và chất lượng xương suy giảm, khiến xương trở nên giòn, yếu và dễ gãy hơn. Quá trình này diễn ra khi tốc độ mất xương vượt quá khả năng tạo xương của cơ thể.

Ở người trẻ, xương liên tục được tái tạo để duy trì độ chắc khỏe. Tuy nhiên, sau khoảng 35–40 tuổi, khối lượng xương bắt đầu giảm dần. Đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh, sự suy giảm nội tiết tố estrogen khiến quá trình mất xương diễn ra nhanh hơn.

Vì sao loãng xương được gọi là “căn bệnh thầm lặng”?

Không giống nhiều bệnh lý khác, loãng xương thường không gây đau hoặc biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường cho đến khi xảy ra biến chứng.

Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh sau khi:

• Gãy xương do té ngã nhẹ.
• Đau lưng kéo dài do lún hoặc xẹp đốt sống.
• Chiều cao giảm dần theo thời gian.
• Xuất hiện tình trạng gù lưng.

Chính vì vậy, nhiều người bỏ lỡ “giai đoạn vàng” để phòng ngừa và điều trị.

Những ai có nguy cơ cao?

Bất kỳ ai cũng có thể bị loãng xương, nhưng nguy cơ sẽ cao hơn ở những đối tượng sau:

Người từ 50 tuổi trở lên

Tuổi càng cao, mật độ xương càng giảm, khiến xương dễ bị tổn thương.

Phụ nữ sau mãn kinh

Sau mãn kinh, lượng estrogen giảm mạnh làm tăng tốc độ tiêu xương. Đây là nhóm có nguy cơ loãng xương và gãy xương cao nhất.

Người ít vận động

Lối sống ít vận động khiến xương không được kích thích để duy trì mật độ, đồng thời làm cơ yếu hơn, tăng nguy cơ té ngã.

Người thiếu canxi và vitamin D

Canxi là thành phần chính của xương, trong khi vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi hiệu quả. Thiếu một trong hai chất này đều làm tăng nguy cơ loãng xương.

Người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia

Các chất độc trong thuốc lá và việc lạm dụng rượu bia làm giảm khả năng tạo xương và ảnh hưởng đến quá trình hấp thu canxi.

Người có tiền sử gia đình mắc loãng xương

Yếu tố di truyền cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Biến chứng nguy hiểm của loãng xương

Điều đáng lo ngại nhất của loãng xương là gãy xương.

Các vị trí thường gặp gồm:

• Cổ xương đùi.
• Cột sống.
• Cổ tay.
• Xương cánh tay.

Ở người cao tuổi, gãy cổ xương đùi có thể khiến người bệnh phải nằm bất động trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ viêm phổi, loét tì đè, huyết khối tĩnh mạch sâu và suy giảm chất lượng cuộc sống.

Ngoài ra, lún đốt sống do loãng xương còn gây đau lưng mạn tính, giảm chiều cao và gù lưng, ảnh hưởng đến khả năng hô hấp và sinh hoạt hằng ngày.

Làm thế nào để phòng ngừa loãng xương?

Bổ sung đầy đủ canxi và vitamin D

Nên tăng cường các thực phẩm giàu canxi như:

• Sữa và các chế phẩm từ sữa.
• Cá nhỏ ăn cả xương.
• Đậu phụ.
• Rau lá xanh đậm.

Đồng thời, duy trì tiếp xúc với ánh nắng buổi sáng khoảng 15–20 phút mỗi ngày để cơ thể tổng hợp vitamin D.

Duy trì vận động

Các bài tập chịu sức nặng giúp kích thích tạo xương và tăng sức mạnh cơ bắp như:

• Đi bộ.
• Leo cầu thang.
• Tập tạ nhẹ.
• Yoga.
• Thái cực quyền.

Người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mức độ vừa mỗi tuần.

Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân làm tăng áp lực lên hệ xương khớp, trong khi thiếu cân lại làm giảm khối lượng xương. Duy trì cân nặng phù hợp sẽ giúp bảo vệ hệ vận động tốt hơn.

Hạn chế thuốc lá và rượu bia

Đây là những yếu tố đã được chứng minh làm tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương.

Đừng đợi đến khi gãy xương mới đi khám

Loãng xương hoàn toàn có thể được phát hiện sớm nếu người có nguy cơ được thăm khám định kỳ.

Bạn nên chủ động kiểm tra sức khỏe xương nếu:

• Trên 50 tuổi.
• Phụ nữ sau mãn kinh.
• Có tiền sử gãy xương do va chạm nhẹ.
• Có người thân mắc loãng xương.
• Đau lưng kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Chiều cao giảm dần hoặc xuất hiện gù lưng.

Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ đưa ra kế hoạch điều trị, thay đổi lối sống và theo dõi phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ gãy xương trong tương lai.

Chăm sóc sức khỏe xương khớp tại Phòng khám Nhật Bản Sakura

Tại Phòng khám Nhật Bản Sakura, khách hàng được thăm khám các bệnh lý cơ xương khớp với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại như MRI 1.5 Tesla, CT, X-quang kỹ thuật số và siêu âm cơ xương khớp, giúp phát hiện sớm các bất thường của cột sống, khớp và hệ vận động.

Bên cạnh việc đánh giá tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ tư vấn chế độ dinh dưỡng, luyện tập và kế hoạch theo dõi phù hợp nhằm duy trì sức khỏe xương khớp lâu dài.

Kết luận

Loãng xương không phải là hậu quả tất yếu của tuổi già mà là bệnh lý có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và khám sức khỏe định kỳ sẽ giúp bảo vệ hệ xương, giảm nguy cơ gãy xương và duy trì cuộc sống năng động khi tuổi cao.

Đừng để loãng xương chỉ được phát hiện sau một cú ngã. Chủ động chăm sóc sức khỏe xương ngay từ hôm nay chính là cách bảo vệ sự độc lập và chất lượng cuộc sống trong tương lai.